Modern bilimin gelişmesini takiben ortaya çıkan ve giderek şiddetlenen bir çatışma, "din ve bilim" başlığı altında olmuştur. Konunun çok yönü var ve kısa bir günlük yazısında bunların hepsine değinmek mümkün değil. Zaten yıllardır konuşulanları tartışılanları tekrar etmek gibi bir niyetim de yok. Benim yapmak istediğim, ortaya yepyeni bir perspektif koymak. "Olmaz" denen tarzda!
Din alanında bilimsel bir adım atalım ve bir düşünce deneyi yapalım. Mesela, insanlar her gün uykuya dalınca ölse, geceleyin hesaba çekilse, ama ödül veya ceza görmeden tekrar bedenine iade edilse ve uyanıp hayatına devam etmesine izin verilse, n'olur? Herkes mükemmel insan olup hatalarından vazgeçer mi? Sonraki paragrafa geçmeden önce lütfen biraz düşünün, kendinizce bir öngörüde bulunun. Neticede düşünce deneyi bu. Mantık çerçevesinde olmak kaydıyla her şeye kapı açık.
Benim öngörüm, hayır, insanlar hatalarından vazgeçip mükemmel varlıklar olmazlardı. Neden mi? Daha önce Çarpıcı Gerçekler başlıklı yazımda bahsetmiştim. İnsanlar, noktaları birleştirerek davranır. Mesela "bir daha kıyafetlerini ortalıkta bırakırsan seni mahvederim" dedikten sonra hiç bir zaman ceza vermeyen ebeveyn, çocuğuna yaptığı şeyin yanlış olduğunu söylüyor ama vazgeçmesi için caydırıcı bir etken koymuyor. Aksine; yanlış yapmaya devam etse bile sorun olmayacağı imajı veriyor. Tekrar eden tecrübeler de çocuğun kafasındaki bu yargıyı kuvvetlendiriyor. Aynı şekilde, insanlar her gece hesaba çekilseler ve neyin yanlış neyin doğru olduğunu görseler bile uyandıktan sonra kendi hoşlarına giden, kendi menfaatlerine olan şeyleri yapmaya devam edeceklerdir. Aynen "öldükten sonra dönüp gelen ve bize orada neler olduğunu anlatan hiç olmuş mu?" diye konuşanlar gibi, her gece hesaba çekilip hiç bir ceza ve ödül görmeyenler de "bahsedilen ceza ve ödülleri tecrübe edip bize anlatan hiç olmuş mu?" diyeceklerdir.
Daha da ileri gidelim mi?
İnsanlar aynı şekilde her gece hesaba çekilse ve sabaha kadar bu ödül ve cezaları tecrübe etseler, sonra sabah olunca uyanıp hayatlarına devam etmelerine izin verilse, acaba herkes mükemmel mümin olur mu? Muhtemelen oranlarda oynama olacaktır ama bu sefer de "en kötü ihtimalle sabaha zaten bitecek" gibi bir boş vermişlik ortaya çıkacaktır. "Olur mu öyle şey" demeyin; "en fazla 6 ay yatarım çıkarım" diyenler yok mu? Velhasıl, alışkanlık peyda olan geçici ödül ve ceza nedeniyle insanlar yine günlük yaşamlarında kendi keyiflerine ve menfaatlerine göre hareket edeceklerdir. Aynen, camiye girince Müslüman olup dışarı çıkınca ne olduğu belli olmayanlar gibi... Gerçi şimdi camideyken bile ne olduğu belli olmayanlar var ya...
Resim: National Cancer Institute
Yorumlar
Yorum Gönder